Bình luận viên Jim Hoagland của tờ Washington Post phân tích về cuộc đua quyền lực giữa các cường quốc châu Á - nơi mà Tổng thống Mỹ Barack Obama coi là trọng điểm chính sách đối ngoại. Ông Hoagland cho rằng sự thờ ơ của Washington với New Delhi là một sai lầm cần được sửa chữa.
Châu Á đang trở thành tấm biển chỉ đường đến thành công hoặc thất bại cho định hướng chính sách của Barack Obama. Điều này được thể hiện rõ trong một năm qua, khi tổng thống Mỹ bàng quan với châu Âu, đa cảm về châu Phi, bối rối vì Trung Đông và hoàn toàn lãng quên Nam Mỹ.
Những quyết sách của Obama đối với Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Pakistan hiện ra một cách dễ thấy, có thể sánh ngang với sự cấp bách của tình hình chiến tranh ở Afghanistan hay Iraq. Tổng thống đã vạch ra rõ ràng rằng nước Mỹ phải cởi bỏ gánh nặng ở nước ngoài để tập trung cứu vãn nền kinh tế đang đau yếu của Mỹ. Điều đó có nghĩa là Obama phải xử lý những gánh nặng đã quẳng đi ấy - kèm với quyền lực nữa - trong các tổ chức quốc tế mà sự tham gia của các nước châu Á ngày càng to lớn hơn.
Tổng thống dường như đã lãng quên vai trò lãnh đạo của khối các nước công nghiệp hàng đầu G8 trong Thông điệp Liên bang mới đây, không nhắc nhở gì đến nhóm này trong khi nêu bật vai trò của G-20, gồm cả các nước phát triển và đang phát triển. Đây hoàn toàn không phải là sai sót của người soạn diễn văn: Chính quyền của Obama đã quyết định chuyển bối cảnh của những cuộc thương lượng từ diễn đàn của LHQ sang khuôn khổ G-20, các quan chức Mỹ cho hay.
Hai cường quốc của châu Á là Ấn Độ và Trung Quốc đang cho thấy họ là những mô hình hoàn toàn khác nhau trong hợp tác quốc tế. Một thế giới mà trong đó G-20 là quan trọng đòi hỏi sự gắn kết năng động giữa Mỹ và Ấn Độ, để có thể bắc cầu giữa các quốc gia "có" và "không có", bắc cầu giữa những nền chính trị khác biệt. Tuy nhiên các quan chức Ấn Độ ngày càng e ngại rằng đang có những luồng gió đẩy con đường của họ ngày càng xa Mỹ hơn.
Người Ấn có thể sung sướng với việc Thủ tướng Manmohan Singh là quốc khách duy nhất của Obama kể từ khi ông này lên làm tổng thống Mỹ. Cho dù ông Singh, với tài trí thông minh và phong cách tuyệt vời, luôn được chào đón ở bất kỳ đâu, thì việc trở thành quốc khách ở Nhà Trắng vẫn rất đáng chú ý. Nhưng các quan chức Ấn vẫn cảm thấy luồng gió đã nói trên.
Từng được chính quyền Bush ve vãn khi Nhà Trắng muốn tìm đối trọng để cân bằng trước thế lực kinh tế và quân sự tăng trưởng nhanh chóng của Trung Quốc, Ấn Độ giờ đây lại bất đồng với chính quyền Obama trong một số vấn đề. Tất nhiên đôi bên không bao giờ lộ ra là có bất đồng, nhưng giới quan sát vẫn có thể nhận thấy.
Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cách đây nhiều tháng đã khéo léo bác bỏ công thức chính trị kiểu đối trọng quyền lực, và cho đó chỉ là di sản của quá khứ. Ấn Độ, Nhật Bản và các nước châu Á khác lo ngại rằng nếu không có bàn tay hỗ trợ của Mỹ trên cán cân, họ sẽ bị nuốt chửng bởi sức mạnh quân sự cũng như ngoại giao đang lên mạnh mẽ của Trung Quốc.
Khái niệm có tính tưởng tượng hơi thái quá về một G-2, trong đó Mỹ và Trung Quốc cùng phối hợp quyết định hướng đi cho kinh tế và chính trị thế giới, đang vấp phải những khắc nghiệt của thực tế. Căng thẳng xung quanh vấn đề Đài Loan, thương mại và Tây Tạng khiến bong bóng xà phòng G-2 tan vỡ. Tuy nhiên ở châu Á và châu Âu, vẫn có cảm giác rằng Obama sẽ thử nữa.
"G-2 mang ý nghĩa là Mỹ sẽ để châu Á cho Trung Quốc điều hành", B.J. Panda, một ngôi sao chính trị mới của Ấn Độ, nói. "Chúng ta cần phải cân bằng với người Trung Quốc, bất kể là Mỹ hay những nước khác có định làm gì hay không".
Thời gian gần đây Ấn Độ đã chuyển quân khỏi biên giới với Pakistan, trong khi tăng quân đến các khu vực biên giới với Trung Quốc, nơi Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền một cách mạnh mẽ. Trái với quan điểm phản đối các căn cứ quân sự nước ngoài trước đây, Ấn Độ đã đạt thỏa thuận được quyền vận chuyển quân và đóng quân ở một căn cứ không quân tại Tajikistan. Chính quyền của Thủ tướng Singh đã long trọng đón tiếp tân Thủ tướng Nhật Yukio Hatoyama. Trong chuyến thăm ba ngày này, hai bên công bố kế hoạch tổ chức tập trận chung trên Ấn Độ dương.
Đó là những dấu hiệu rõ ràng về sự rào giậu của Ấn Độ: tìm kiếm đồng minh để chuẩn bị cho tình huống xấu nhất trong khi vẫn êm đẹp với Trung Quốc về mặt kinh tế. Sự không chắc chắn trong chính quyền Obama về ưu tiên đối với Ấn Độ trong chính sách đối ngoại là yếu tố dẫn đến việc "tích cốc phòng cơ" này.
Thanh Mai
vnexpress
-->đọc tiếp...
Đọc thêm!
Châu Á đang trở thành tấm biển chỉ đường đến thành công hoặc thất bại cho định hướng chính sách của Barack Obama. Điều này được thể hiện rõ trong một năm qua, khi tổng thống Mỹ bàng quan với châu Âu, đa cảm về châu Phi, bối rối vì Trung Đông và hoàn toàn lãng quên Nam Mỹ.
Những quyết sách của Obama đối với Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Pakistan hiện ra một cách dễ thấy, có thể sánh ngang với sự cấp bách của tình hình chiến tranh ở Afghanistan hay Iraq. Tổng thống đã vạch ra rõ ràng rằng nước Mỹ phải cởi bỏ gánh nặng ở nước ngoài để tập trung cứu vãn nền kinh tế đang đau yếu của Mỹ. Điều đó có nghĩa là Obama phải xử lý những gánh nặng đã quẳng đi ấy - kèm với quyền lực nữa - trong các tổ chức quốc tế mà sự tham gia của các nước châu Á ngày càng to lớn hơn.
Tổng thống dường như đã lãng quên vai trò lãnh đạo của khối các nước công nghiệp hàng đầu G8 trong Thông điệp Liên bang mới đây, không nhắc nhở gì đến nhóm này trong khi nêu bật vai trò của G-20, gồm cả các nước phát triển và đang phát triển. Đây hoàn toàn không phải là sai sót của người soạn diễn văn: Chính quyền của Obama đã quyết định chuyển bối cảnh của những cuộc thương lượng từ diễn đàn của LHQ sang khuôn khổ G-20, các quan chức Mỹ cho hay.
Hai cường quốc của châu Á là Ấn Độ và Trung Quốc đang cho thấy họ là những mô hình hoàn toàn khác nhau trong hợp tác quốc tế. Một thế giới mà trong đó G-20 là quan trọng đòi hỏi sự gắn kết năng động giữa Mỹ và Ấn Độ, để có thể bắc cầu giữa các quốc gia "có" và "không có", bắc cầu giữa những nền chính trị khác biệt. Tuy nhiên các quan chức Ấn Độ ngày càng e ngại rằng đang có những luồng gió đẩy con đường của họ ngày càng xa Mỹ hơn.
Người Ấn có thể sung sướng với việc Thủ tướng Manmohan Singh là quốc khách duy nhất của Obama kể từ khi ông này lên làm tổng thống Mỹ. Cho dù ông Singh, với tài trí thông minh và phong cách tuyệt vời, luôn được chào đón ở bất kỳ đâu, thì việc trở thành quốc khách ở Nhà Trắng vẫn rất đáng chú ý. Nhưng các quan chức Ấn vẫn cảm thấy luồng gió đã nói trên.
Từng được chính quyền Bush ve vãn khi Nhà Trắng muốn tìm đối trọng để cân bằng trước thế lực kinh tế và quân sự tăng trưởng nhanh chóng của Trung Quốc, Ấn Độ giờ đây lại bất đồng với chính quyền Obama trong một số vấn đề. Tất nhiên đôi bên không bao giờ lộ ra là có bất đồng, nhưng giới quan sát vẫn có thể nhận thấy.
Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cách đây nhiều tháng đã khéo léo bác bỏ công thức chính trị kiểu đối trọng quyền lực, và cho đó chỉ là di sản của quá khứ. Ấn Độ, Nhật Bản và các nước châu Á khác lo ngại rằng nếu không có bàn tay hỗ trợ của Mỹ trên cán cân, họ sẽ bị nuốt chửng bởi sức mạnh quân sự cũng như ngoại giao đang lên mạnh mẽ của Trung Quốc.
Khái niệm có tính tưởng tượng hơi thái quá về một G-2, trong đó Mỹ và Trung Quốc cùng phối hợp quyết định hướng đi cho kinh tế và chính trị thế giới, đang vấp phải những khắc nghiệt của thực tế. Căng thẳng xung quanh vấn đề Đài Loan, thương mại và Tây Tạng khiến bong bóng xà phòng G-2 tan vỡ. Tuy nhiên ở châu Á và châu Âu, vẫn có cảm giác rằng Obama sẽ thử nữa.
"G-2 mang ý nghĩa là Mỹ sẽ để châu Á cho Trung Quốc điều hành", B.J. Panda, một ngôi sao chính trị mới của Ấn Độ, nói. "Chúng ta cần phải cân bằng với người Trung Quốc, bất kể là Mỹ hay những nước khác có định làm gì hay không".
Thời gian gần đây Ấn Độ đã chuyển quân khỏi biên giới với Pakistan, trong khi tăng quân đến các khu vực biên giới với Trung Quốc, nơi Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền một cách mạnh mẽ. Trái với quan điểm phản đối các căn cứ quân sự nước ngoài trước đây, Ấn Độ đã đạt thỏa thuận được quyền vận chuyển quân và đóng quân ở một căn cứ không quân tại Tajikistan. Chính quyền của Thủ tướng Singh đã long trọng đón tiếp tân Thủ tướng Nhật Yukio Hatoyama. Trong chuyến thăm ba ngày này, hai bên công bố kế hoạch tổ chức tập trận chung trên Ấn Độ dương.
Đó là những dấu hiệu rõ ràng về sự rào giậu của Ấn Độ: tìm kiếm đồng minh để chuẩn bị cho tình huống xấu nhất trong khi vẫn êm đẹp với Trung Quốc về mặt kinh tế. Sự không chắc chắn trong chính quyền Obama về ưu tiên đối với Ấn Độ trong chính sách đối ngoại là yếu tố dẫn đến việc "tích cốc phòng cơ" này.
Thanh Mai
vnexpress
